Terence Tao tại IPAM ngày 04.03.2026, ảnh cắt từ video của IPAM. Nguồn: Wikimedia Commons, giấy phép: CC BY 4.0.
Tác giả: Institute for Pure & Applied Mathematics (IPAM) · Giấy phép: CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Terence Tao (Đào Triết Hiên)
Terence Chi-Shen Tao (陶哲轩)
Sinh năm 1975
- Sinh
- 17.07.1975, Adelaide, Nam Úc, Úc
Terence Tao là nhà toán học người Úc gốc Hoa, giáo sư Đại học California, Los Angeles (UCLA), nhận Huy chương Fields năm 2006. Ông nổi tiếng vì làm được rất nhiều ngành toán khác nhau và vì đã giành huy chương Olympic Toán Quốc tế khi mới 10 tuổi.
Cuộc đời
Terence Tao sinh năm 1975 ở Adelaide, Úc, trong một gia đình người Hoa nhập cư. Ông bộc lộ năng khiếu toán học đặc biệt từ khi còn rất nhỏ.
Ông là thí sinh trẻ nhất từng dự Olympic Toán Quốc tế, lần đầu tham dự khi mới 10 tuổi. Ông giành huy chương đồng năm 1986, bạc năm 1987 và vàng năm 1988, và vẫn là người trẻ nhất từng đạt mỗi loại huy chương ấy.
Ông nhận bằng tiến sĩ ở Đại học Princeton năm 21 tuổi, rồi về UCLA năm 1996. Năm 1999, khi 24 tuổi, ông trở thành giáo sư chính thức trẻ nhất trong lịch sử trường.
Năm 2004, cùng Ben Green, ông chứng minh rằng dãy số nguyên tố chứa những cấp số cộng dài tuỳ ý. Năm 2006, ông nhận Huy chương Fields; năm 2015, ông giải được bài toán sai lệch Erdős.
Tao nổi tiếng vì thích cộng tác và chia sẻ: ông viết blog toán học, viết sách và gần đây còn thử nghiệm dùng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ nghiên cứu toán.
Đóng góp
- Số học
Định lý Green-Tao
Dãy số nguyên tố chứa cấp số cộng dài bao nhiêu cũng được. Ví dụ 3, 5, 7 là cấp số cộng 3 số nguyên tố với công sai 2; định lý nói luôn tìm được những dãy như vậy dài 10, 100 hay hơn nữa.
- Giải tích
Phương trình đạo hàm riêng và giải tích điều hoà
Ông nghiên cứu các phương trình mô tả sóng, chất lỏng và dao động. Huy chương Fields 2006 ghi nhận các đóng góp này cùng với tổ hợp và lý thuyết số cộng tính.
- Xác suất và tổ hợp
Bài toán sai lệch Erdős (2015)
Ông giải một bài toán Erdős đặt ra từ những năm 1930 về việc tổng của dãy +1, -1 có thể bị chặn hay không. Lời giải dùng kết hợp lý thuyết số và lý thuyết thông tin.
- Ứng dụng
Lấy mẫu nén (compressed sensing)
Cùng Emmanuel Candès, ông chỉ ra cách khôi phục tín hiệu từ ít dữ liệu hơn tưởng tượng. Ý tưởng này được dùng để chụp cộng hưởng từ (MRI) nhanh hơn.
Thử một ý toán
Tìm cấp số cộng gồm các số nguyên tố, ý tưởng của định lý Green-Tao. Công sai 6: 5, 11, 17, 23, 29 (5 số nguyên tố liên tiếp trong cấp số). Kiểm tra: số tiếp theo là 35 = 5 x 7, không nguyên tố. Thử tìm cấp số cộng 3 số nguyên tố bắt đầu từ 7 với công sai 6: 7, 13, 19, rồi 25 thì sao?
Điều chưa chắc chắn
- Thông tin về người đang hoạt động được cập nhật theo Wikipedia ngày 16.10.2026.