Nguyễn Tiến Dũng
Sinh năm 1970
- Sinh
- năm 1970, Hà Nội
Nguyễn Tiến Dũng là giáo sư toán học tại Pháp, giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế năm 1985 khi mới 15 tuổi. Ông nghiên cứu hình học và các hệ động lực, tức là toán học mô tả chuyển động.
Cuộc đời
Nguyễn Tiến Dũng sinh năm 1970 ở Hà Nội. Năm 1985, ông đỗ đầu kỳ thi chọn đội tuyển và giành huy chương vàng tại Olympic Toán quốc tế lần thứ 26 ở Phần Lan với 35/42 điểm.
Năm 1986, ông sang học khoa Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp Moskva, và từ năm thứ hai đã làm nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của giáo sư A. T. Fomenko. Khi còn là sinh viên, ông đã có bài báo đăng trên các tạp chí toán học có uy tín của Liên Xô.
Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc tại Trung tâm Quốc tế Vật lý Lý thuyết ở Trieste (Ý). Năm 1994, ở tuổi 24, ông bảo vệ luận án tiến sĩ tại Đại học Strasbourg (Pháp) dưới sự hướng dẫn của Michèle Audin, về tô pô symplectic của các hệ Hamilton khả tích.
Ông làm việc ở Montpellier rồi trở thành giáo sư Đại học Toulouse; năm 2007 ông được phong giáo sư hạng nhất khi 37 tuổi, và năm 2015 lên hạng đặc biệt. Ông có hơn 50 bài báo khoa học, là đồng tác giả hai sách chuyên khảo, và thường xuyên về Việt Nam giảng dạy, trao đổi học thuật.
Đóng góp
- Hình học
Tô pô symplectic của hệ Hamilton khả tích
Hệ "khả tích" là hệ chuyển động có đủ nhiều đại lượng bảo toàn (như năng lượng, mômen động lượng) nên chuyển động rất có trật tự. Ông nghiên cứu hình dạng tổng thể của không gian chứa mọi trạng thái của những hệ như vậy.
- Hình học
Dạng chuẩn của cấu trúc Poisson
Cấu trúc Poisson là một khung toán học để mô tả cơ học. Ông cùng Jean-Paul Dufour viết cuốn sách chuyên khảo (2005) về cách đưa các cấu trúc này về những dạng đơn giản nhất có thể.
- Giải tích
Hình học và động lực của hệ khả tích
Ông mở rộng lý thuyết hệ khả tích sang cả những hệ không thuộc dạng Hamilton, và đồng tác giả cuốn sách Geometry and Dynamics of Integrable Systems (2016).
Giải thưởng và vinh danh
- 1985Huy chương vàng Olympic Toán quốc tế (IMO)
Thử một ý toán
Đại lượng bảo toàn giúp giải nhanh bài toán chuyển động
Khi một vật rơi tự do (bỏ qua sức cản không khí), cơ năng được bảo toàn: thế năng mgh lúc đầu biến hết thành động năng (1/2)mv^2 lúc chạm đất. Nhờ vậy ta tính được vận tốc mà không cần theo dõi từng khoảnh khắc. Hệ khả tích là những hệ có đủ nhiều đại lượng bảo toàn như thế.
Ví dụ
Thả quả bóng từ độ cao h = 5 m, g xấp xỉ 9,8 m/s2. Từ mgh = (1/2)mv^2, khối lượng m triệt tiêu, nên v = căn(2gh) = căn(2 x 9,8 x 5) = căn(98) xấp xỉ 9,9 m/s. Thả từ độ cao 20 m thì v = căn(392) xấp xỉ 19,8 m/s: độ cao gấp 4 thì vận tốc chỉ gấp 2.
Điều chưa chắc chắn
- Chức danh giáo sư ở Toulouse dựa trên Wikipedia tiếng Việt và các trang thứ ba; trang này chưa tìm được trang cá nhân chính thức.