Ảnh hộ chiếu của Alan Turing khoảng 16 tuổi (1928-1929). Nguồn: Wikimedia Commons, giấy phép: phạm vi công cộng.
Tác giả: Có thể là Arthur Reginald Chaffin · Giấy phép: Phạm vi công cộng · Wikimedia Commons
Alan Turing (Tu-ring)
Alan Mathison Turing
1912 - 1954
- Sinh
- 23.06.1912, Maida Vale, London, Anh
- Mất
- 07.06.1954, Wilmslow, Cheshire, Anh
Turing là nhà toán học và logic học người Anh, thường được gọi là cha đẻ của khoa học máy tính lý thuyết. Trong Thế chiến II, ông góp phần lớn vào việc giải mã máy Enigma của Đức.
Cuộc đời
Alan Turing sinh năm 1912 ở London. Ở trường Sherborne, các thầy cô chú trọng văn học cổ điển, nên niềm say mê toán và khoa học của ông không phải lúc nào cũng được khen.
Ông học ở King's College, Đại học Cambridge, rồi lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Princeton (Mỹ) năm 1938.
Năm 1936, ông viết bài báo 'Về các số tính được', mô tả một cỗ máy tưởng tượng đọc và ghi ký hiệu trên một băng giấy dài. 'Máy Turing' này cho thấy chính xác thế nào là một phép tính, và chỉ ra rằng có những bài toán không máy nào giải được.
Trong Thế chiến II, ông làm việc ở Bletchley Park, trung tâm giải mã của Anh. Ông thiết kế máy Bombe giúp đọc các bức điện mã hoá bằng máy Enigma, đặc biệt là của hải quân Đức.
Sau chiến tranh, ông thiết kế máy tính ACE, làm việc với những máy tính đầu tiên ở Manchester và đặt ra câu hỏi 'máy có thể suy nghĩ không?'. Năm 1952 ông bị kết án vì là người đồng tính, điều khi ấy bị coi là phạm pháp ở Anh. Ông mất năm 1954 ở tuổi 41; năm 2013 ông được ân xá, và từ năm 2021 chân dung ông xuất hiện trên tờ 50 bảng Anh.
Đóng góp
- Logic và tin học
Máy Turing
Một mô hình đơn giản của máy tính: một băng giấy, một đầu đọc ghi và một bảng quy tắc. Mọi thứ máy tính ngày nay làm được đều có thể mô phỏng bằng máy Turing.
- Logic và tin học
Bài toán không giải được bằng máy
Turing chứng minh không có chương trình nào có thể kiểm tra mọi chương trình khác xem nó có chạy mãi không dừng hay không. Như vậy có giới hạn cho những gì máy tính làm được.
- Logic và tin học
Giải mã Enigma
Ông dùng toán học và xác suất để thu hẹp số khả năng cài đặt của máy Enigma, rồi thiết kế máy Bombe để thử nhanh các khả năng đó.
- Logic và tin học
Phép thử Turing
Năm 1950, ông đề xuất: nếu qua trò chuyện bằng chữ, con người không phân biệt được máy với người, thì có thể coi máy là 'thông minh'. Câu hỏi này vẫn được bàn đến trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
Thử một ý toán
Thử làm 'máy Turing' bằng tay để cộng 1 vào một số nhị phân. Quy tắc: bắt đầu từ chữ số cuối bên phải; gặp 1 thì ghi 0 rồi sang trái; gặp 0 (hoặc ô trống) thì ghi 1 và dừng. Với 1011: chữ số cuối 1 thành 0, kế tiếp 1 thành 0, kế tiếp 0 thành 1, dừng. Kết quả 1100. Kiểm tra: 1011 là 11, 1100 là 12.
"Chúng ta chỉ nhìn được một quãng ngắn phía trước, nhưng ở đó đã có rất nhiều việc cần làm."
We can only see a short distance ahead, but we can see plenty there that needs to be done.
Điều chưa chắc chắn
- Máy Bombe của Turing là bản cải tiến từ máy Bomba do các nhà toán học Ba Lan làm trước đó.